Antykoncepcja po leczeniu onkologicznym

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

W zakresie walki z nowotworami medycyna XXI wieku stawia sobie za cel nie tylko wyleczenie pacjenta, czyli powstrzymanie procesu nowotworzenia, ale także – co z punktu widzenia chorego jest najważniejsze – przywrócenie mu pełnej sprawności i aktywności. Chorzy po leczeniu onkologicznym chcieliby wrócić do swych obowiązków, móc wykonywać te same zadania co przed chorobą, spełnić marzenie życia pełną piersią. Nie jest tajemnicą, że życie po leczeniu może nigdy nie być takie samo. Okres rekonwalescencji i systematycznej kontroli onkologicznej może przysporzyć wiele trudności. Dla kobiet leczonych przeciwnowotworowo istotnym faktem jest ich płodność, a także możliwość powrotu do wcześniej stosowanych leków oraz np. do korzystania z antykoncepcji. Czy antykoncepcję można stosować po leczeniu onkologicznym?

Skalę problemu uwidocznić może statystyka, która ujawnia, że rocznie w USA rozpoznaje się ponad 700 tysięcy zachorowań na nowotwory u kobiet, z czego ponad 80% kobiet przed 50 r.ż. przeżywa ponad 5 lat po leczeniu onkologicznym. Koniecznością zatem staje się określenie takich metod antykoncepcyjnych, które pozwolą cieszyć się z życia intymnego i jednocześnie pozostaną w zgodzie z protokołami leczenia i nadzoru takich chorych. 

W procesie terapii onkologicznej najistotniejsze jest, by zatrzymać rozwój komórek nowotworowych, jednocześnie jak najmniej szkodząc komórkom zdrowym. Leczenie operacyjne, radioterapia czy chemioterapia często wywierają negatywny wpływ na płodność kobiet. Problem ten staje się dotkliwy zwłaszcza u młodych chorych nieposiadających jeszcze potomstwa. Ostrożne dobranie leczenia potrafi oszczędzić jajniki (zwłaszcza w nowoczesnych ośrodkach) i pozwolić na powrót ich czynności hormonalnej, a co za tym idzie płodności po zakończeniu leczenia.

Jak pokazują badania – mitem jest pokutujące wśród chorych leczonych onkologicznie przekonanie, że po terapii na pewno będą niepłodni. Podejrzenie niepłodności pojawia się także, gdy chore zauważają zatrzymanie miesiączki po leczeniu przeciwnowotworowym – brak ten wcale nie musi świadczyć o zatrzymaniu hormonalnej czynności jajników. Ocena płodności po nowotworze zawsze powinna być oparta o badania biochemiczne i USG.

Wybór środka antykoncepcyjnego u chorych pada w zdecydowanej większości na metody barierowe (najczęściej prezerwatywy) i hormonalne – używane u podobnego odsetka par – razem około 50% przypadków.

Charakter choroby nowotworowej nie pozostaje bez związku z działaniem hormonów stosowanych w środkach antykoncepcyjnych. Nowotwory określa się jako hormonozależne i hormononiezależne. Te pierwsze z nich posiadają receptory dla estrogenu i progesteronu, a także są silnym przeciwwskazaniem do stosowania antykoncepcji hormonalnej, gdyż jej użycie może mieć wpływ na wzrost lub nawrót choroby. U tych kobiet, które leczone były np. z powodu hormonozależnego raka piersi, należy niezwykle ostrożnie postępować przy wyborze antykoncepcji. Z wielu badań wynika, że najbardziej skuteczna i bezpieczna będzie w tym przypadku wkładka domaciczna. Brak wpływu hormonalnego pozostanie bezpiecznym rozwiązaniem dla zdrowia pacjentki, a wysoka skuteczność antykoncepcyjna spotka się  z pozytywnym odbiorem jej użytkowniczek.

W przypadku nowotworów hormononiezależnych czynnikami mającym wpływ na wybór środka antykoncepcyjnego są głównie obciążenia związane z samym przebiegiem leczenia. Częste powikłania po leczeniu onkologicznym, takie jak: choroba zakrzepowo-zatorowa (w nowotworach żołądka czy trzustki), niewydolność wątroby czy osteoporoza (po chemioterapii) stają się przeciwwskazaniem do zastosowania np. tabletki antykoncepcyjnej. 

Złote zasady stosowania antykoncepcji u chorych onkologicznych to przede wszystkim unikanie preparatów doustnych w czasie aktywnego leczenia i do 6 miesięcy po jego zakończeniu, z powodu znacznie podwyższonego ryzyka wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej. Proponowana najczęściej wkładka domaciczna, zwłaszcza u przypadku leczenia nowotworów hormonozależnych np. raka piersi, wydaje się jednym z najskuteczniejszych i najbezpieczniejszych rozwiązań.

Pacjent onkologiczny to osoba wymagająca wiele uwagi, wysiłku, nowoczesnej terapii i doskonale zaprogramowanej rekonwalescencji po terapii. Dzięki szerokiej wiedzy dotyczącej charakteru choroby onkologicznej możemy jeszcze precyzyjniej przejść z takim chorym proces leczenia. Pełen powrót do normalnego życia będzie w takich przypadkach najwyższym celem. 

Skomentuj artykuł

Antykoncepcja po 35. roku życia Antykoncepcja po porodzie - czyli jak zabezpieczać się w okresie karmienia