Antykoncepcja – skuteczność, wskaźnik Pearla, „niebezpieczne” metody antykoncepcji

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

Z całą pewnością gdyby zapytać 100 osób, co jest najważniejsze w antykoncepcji, odpowiedź będzie prawie zawsze ta sama – skuteczność. Następnie pojawi się bezpieczeństwo i łatwy sposób użycia. Jednak ani forma, ani rodzaj nie są tak ważne jak właśnie pewność zabezpieczenia przed zajściem w ciążę. Zawsze była i będzie głównym polem zainteresowania użytkowników antykoncepcji. Wybór pacjentki pada najczęściej na ten lek, preparat, sposób, który daje największą skuteczność.

W przypadku każdego rodzaju antykoncepcji pożądany jest możliwie najniższy odsetek pacjentek, które stosując dany preparat lub rodzaj antykoncepcji, zajdą w ciążę w przeciągu roku. Odsetek ten określa się tzw. wskaźnikiem Pearla.

Raymond Pearl, twórca tego wskaźnika, był amerykańskim biologiem, który oceniał działanie antykoncepcji, porównując liczbę stosujących ją pacjentek w stosunku do liczby pacjentek, które zajdą w niechcianą ciążę w trakcie jej stosowania. Dla każdego z rodzajów antykoncepcji (patrz tabela) wyznaczono statystycznie taki odsetek i według niej ocenia się wysoką lub niską skuteczność antykoncepcyjną. Warto pamiętać, że ocena antykoncepcji jest statystyczna i opiera się tylko na próbce populacji. Z założenia wpływ na wartość wskaźnika mogą mieć: uwarunkowania kulturowe, demograficzne, a także – i przede wszystkim – dokładność stosowania. Idealnie, gdy cechuje je największa możliwa dyscyplina ze strony pacjentów – tylko wtedy wskaźnik Pearla dla danej metody osiąga najniższy poziom.

Statystyka jest nieubłagana. Nieprawidłowe stosowanie zaleconej przez lekarza metody
kontroli płodności odpowiedzialne jest za co piątą spośród 3,5 miliona nieplanowanych ciąż notowanych rocznie w Stanach Zjednoczonych. W badaniach od 20 do 23% kobiet stosujących doustną antykoncepcję hormonalną zapomina o przyjęciu dwóch lub więcej tabletek w trakcie
cyklu. Natomiast do pomijania jednej tabletki w cyklu przyznaje się niemal co druga (!) użytkowniczka doustnej antykoncepcji hormonalnej. Dane te brzmią niepokojąco. Należy zaznaczyć, że wartości przyjęte dla stosowania idealnego mogą się, w zależności od metody, różnić nawet od 3 do 30 razy w porównaniu ze stosowaniem realnym, na niekorzyść tego drugiego. „Widełki” wartości tego wskaźnika, między idealnym a realnym użytkowaniem, są zdecydowanie najmniejsze w przypadku antykoncepcji o przedłużonym działaniu i dla tej, która charakteryzuje się szerokim marginesem bezpieczeństwa po błędzie użytkowniczki. Badanie przeprowadzone w populacji ponad 3300 kobiet wykazało, że najczęściej pacjentki zapominają o przyjęciu tabletki antykoncepcyjnej w pierwszym tygodniu po przerwie 7-dniowej. W tym okresie dochodzi do 42% epizodów odstępstw od zalecanego schematu przyjmowania doustnej antykoncepcji hormonalnej.
Wpływ na efekt antykoncepcyjny według badaczy ma również dawka etynyloestradiolu (EE) w tabletce antykoncepcyjnej. Skuteczniejsze są te z wyższym stężeniem hormonów. Ostatnie wyniki badań statystycznych określiły również wyższą skuteczność (z uwzględnieniem błędów użytkowników) tabletki stosowanej w schemacie 24/4 z progestagenem o długim okresie półtrwania w porównaniu z tabletkami 21/7 (z siedmiodniową przerwą w braniu tabletek).


Znaczenie w określeniu skuteczności antykoncepcyjnej ma również BMI kobiety. Jest ona mniejsza u pacjentek, u których stwierdzono BMI powyżej 25. U osób stosujących transdermalną antykoncepcję zwiększona masa ciała znamiennie obniża skuteczność tej metody. Również u kobiet stosujących antykoncepcyjne pierścienie dopochwowe masa ciała powyżej 70 kg negatywnie wpływa na ich skuteczność. Waga nie ma natomiast wpływu na skuteczność preparatów antykoncepcyjnych podawanych w postaci zastrzyków domięśniowych.

www.antykoncepcja.pl

 

Metoda

Wskaźnik Pearla

dla „typowego stosowania"

Wskaźnik Pearla

dla „idealnego stosowania"

Sterylizacja

Sterylizacja męska

0.15

0.10

Sterylizacja kobieca

0.5

05

Antykoncepcja hormonalna

Implanty

0.09

0.09

Iniekcje hormonalne

0.3

03

Tabletki antykoncepcyjne złożone

5

01

Minipigułki

5

05

Wkładki wewnątrzmaciczne (IUDs):

Copper T

0.8

06

Progesterone T

2

15

Mechaniczne:

Prezerwatywa męska

14

3

Diafragma

20

6

Gąbka dopochwowa

(u nierodzącej uprzednio)

20

9

Gąbka dopochwowa

(u rodzącej uprzednio)

40

20


W jednym z największych badań niepowodzeń w stosowaniu doustnej antykoncepcji, które objęło 1634 kobiety, tylko 14% przypadków nie dotyczyło błędu użytkowniczek. Co piąty przypadek ciąży związany był z przyjmowaniem antybiotyków (m.in. tetracykliny, penicyliny, cefalosporyny oraz tych stosowanych długotrwale w przypadku trądziku) w trakcie korzystania z leków antykoncepcyjnych, a co dziesiąty miał związek z biegunką lub wymiotami.

Wśród nadal dość popularnych metod antykoncepcyjnych, zwłaszcza u pacjentek w młodszym wieku, jest stosunek przerywany. Tajemnicą jest, skąd tak często młode dziewczęta chętne są korzystać z tego sposobu „antykoncepcyjnego”. Wydaje się wynikać to z faktu, że korzystać może z niego każdy, bez względu na wiek, nie są konieczne nakłady finansowe. Znacznie ma również, niepoparta merytoryczną wiedzą, wiara w „wysoką skuteczność” stosunku przerywanego. W świetle statystyki nie może być on jednak uznany za skuteczną metodę zapobiegania ciąży. Byłby taką tylko w sytuacji idealnego postępowania (4 ciąże na 100 pacjentek). Przekreśla go jednak fakt, że wiedza dotycząca budowy i działania narządu rodnego jest w tej grupie młodych kobiet bardzo ograniczona. Preejakulat, czyli wydzielina nawilżająca będąca naturalnym lubrykantem, pojawiająca się przed wytryskiem u mężczyzny, może zawierać sporą liczbę plemników, co niestety może być wystarczające do zajścia w ciążę. Fakt ten spotyka się niestety nadal ze sporym zaskoczeniem w czasie rozmowy z pacjentką.

Na uwagę zasługują także metody naturalnego planowania rodziny. Poleganie na kalendarzykach, metodzie termicznej i objawach charakterystycznych dla dni płodnych jest przy typowym zastosowaniu bardzo słabą metodą kontroli swojej płodności i w dużym odsetku prowadzi do niechcianego zajścia w ciążę. Wskaźnik Pearla na poziomie 25 to więcej niż w przypadku stosunku przerywanego. Metody te mogą przynieść efekty tylko w grupie prawidłowo i systematycznie edukowanych pacjentek, przy ich dużej samodyscyplinie i własnym doświadczeniu. Doświadczenie to wymaga jednak odpowiednio długiego czasu własnych obserwacji i umiejętności oceny zmian zachodzących w trakcie cyklu miesiączkowego. Przy tych założeniach wskaźnik Pearla spada do 1-9 i może być niższy niż przy stosowaniu prezerwatywy męskiej.

Antykoncepcja, w zasadzie w każdej swej formie, jest wysoce skutecznym sposobem zapobiegania ciąży. Efektywność ta dodatkowo wzrasta w przypadku jak najściślejszego dostosowania się do zaleceń lekarskich. Niezwykle ważna jest w tej sytuacji edukacja w zakresie spodziewanych problemów, mogących nastąpić błędów i sposobów ich „naprawiania” w trakcie stosowania antykoncepcji.

Skomentuj artykuł

Antykoncepcja – know-how ANTYKONCEPCJA AWARYJNA