Hormony a nowotwory

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

Mitów na temat antykoncepcji jest mnóstwo. Jeśli jednak wspomina się w nich o „tyciu” w trakcie stosowania antykoncepcji, to można na to machnąć ręką. Inaczej jest w kwestii wpływu hormonoterapii na rozwój nowotworów. Tu żarty się kończą i zaczynają poważne pytania. Czy antykoncepcja hormonalna faktycznie jest dla kobiety taka niebezpieczna? Czy zwiększa ona ryzyko wystąpienia nowotworów? Czy uzasadnione są obawy?
Wnioski i opinie użytkowniczek nieopierające się na badaniach klinicznych i statystyce wydają się mocno przesadzone. Okazuje się, że wpływ antykoncepcji na ryzyko nowotworzenia wymaga szerszego komentarza. Jak przedstawia się to w zależności od nowotworu:

Rak błony śluzowej jamy macicy

Przyjmowanie antykoncepcji hormonalnej przez okres powyżej 12 miesięcy zmniejsza ryzyko powstawania tego nowotworu nawet do 50% (najlepiej, gdy antykoncepcja kontynuowana jest przez co najmniej 3 lata). Co ciekawe, efekt ten utrzymuje się do blisko 20 lat od momentu zaprzestania stosowania antykoncepcji i najczęściej dotyczy tych kobiet, które nie rodziły bądź rodziły rzadko (te właśnie są najbardziej narażone na zachorowanie na raka endometrium).

Rak jajnika

W przypadku tego nowotworu korzyść z przyjmowania antykoncepcji hormonalnej jest największa. Jest to o tyle istotne, że diagnostyka tego raka jest trudna, a rozpoznanie w późnym stadium choroby zdecydowanie pogarsza rokowanie. Pozytywny wpływ hormonów zawartych w antykoncepcji jest duży – prawie do 40% spada ryzyko wystąpienia wszystkich typów nabłonkowych (złośliwych) nowotworu jajnika w grupie kobiet stosujących hormonalną antykoncepcję. Co ciekawe, ryzyko to spada jeszcze bardziej (nawet o 80%) w przypadku długofalowego przyjmowania antykoncepcji (przez okres powyżej 10 lat). Zysk ten jest największy w grupie kobiet obciążonych rodzinnie (u których mama bądź babcia chorowały na raka jajnika) – u tych pacjentek długotrwałe stosowanie hormonów obniża ryzyko wystąpienia nowotworu do poziomu pacjentek bez obciążeń rodzinnych. Dobrą informacją dla pacjentek obciążonych mutacjami genów BRCA1 i BRCA2 będzie fakt, że również u nich dowiedziono podobnego efektu ochronnego. Wpływ ten dotyczy głównie preparatów jednofazowych i małodawkowych. Obecnie w obserwacji pozostają pacjentki stosujące preparaty wielofazowe i zawierające progestageny nowej generacji. Aktualnie brak jest odpowiedniej ilości danych do końcowych wniosków dotyczących tych ostatnich leków.

Rak szyjki macicy

Badania kliniczne wykazały, że długotrwałe stosowanie antykoncepcji podnosi ryzyko po 5 latach stosowania hormonów, a po 10 latach jest ono dwukrotnie wyższe. Zaznaczyć należy jednak, że wpływ na rozwój tego raka ma także infekcja HPV, nikotynizm, duża liczba partnerów seksualnych oraz wiek odbycia inicjacji seksualnej. Biorąc pod uwagę, że te niemierzalne czynniki mogą silnie modulować częstość występowania zachorowań na ten typ nowotworu, badacze zgodni są tylko co do jednego – ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy podczas stosowania antykoncepcji hormonalnej może wzrastać, ale jego krotność nie jest jednoznaczna. Jednocześnie podejmowana jest kwestia badań przesiewowych– cytologii w celu wczesnego wykrycia i odpowiednio szybkiego wdrożenia leczenia pacjentki. Dzięki nowoczesnym i coraz dokładniejszym badaniom zmiany podejrzane na szyjce macicy są wykrywane na ich wczesnym etapie. Gwarantuje to sukces terapeutyczny w leczeniu tego typu zmian.

Rak wątroby

W badaniach klinicznych nie udało się badaczom stwierdzić, by środki hormonalne zwiększały ryzyko zachorowania na raka wątroby. Metabolizm tych leków pozostaje zatem bez wpływu na hepatocyty (komórki wątrobowe) i ich transformację nowotworową.

Rak sutka

Ten typ nowotworu stanowi szczególnie ważny punkt badań klinicznych ze względu na jego trudną diagnostykę i wysokie miejsce w hierarchii zainteresowania społecznego. W licznych doświadczeniach, badaniach kohortowych i metaanalizach, w których obserwowano ogromną liczbę kobiet, stwierdzono, że w okresie stosowania antykoncepcji hormonalnej oraz bezpośrednio po jego zakończeniu ryzyko rozwoju nowotworu u młodych kobiet może wzrosnąć. Statystycznie wystąpienie raka piersi u kobiet do 35. roku życia stosujących doustne środki antykoncepcyjne wynosi 3/1000, zaś u kobiet, które nigdy nie przyjmowały hormonów, 2/1000. Co ciekawe dowiedziono, że podobny wpływ może mieć sama ciąża i poród (podejmowano w tym przypadku wpływ zmian hormonalnych zachodzących w tym szczególnym okresie w życiu kobiety). Wzrost tego ryzyka w populacji (młode kobiety poniżej 35. roku życia), w której rak sutka występuje i tak bardzo rzadko, uznano za nieznaczący. Zastanawiające i pozostające w dalszej analizie są wnioski dotyczące braku wzrostu ryzyka rozwoju raka piersi wśród pacjentek przyjmujących hormony, mimo obciążeń w wywiadzie rodzinnym. Wśród pacjentek szczególnie popularna powinna się stać informacja, że odpowiednio długie karmienie piersią i ograniczenie spożywania alkoholu stanowią bardzo ważne czynniki zmniejszające ryzyko wystąpienia zmian nowotworowych sutka. Dodatkowo pozytywny wpływ antykoncepcji hormonalnej na zmniejszenie ryzyka rozwoju nowotworu obserwuje się w grupie pacjentek w okresie pomenopauzalnym. Jednak ze względu na stosowanie nowych preparatów hormonalnych, z powodu zbyt krótkiego czasu obserwacji klinicznej działania tych środków, brak jeszcze przekonujących danych.

Rak jelita grubego

W przypadku tego nowotworu w długotrwałych badaniach naukowcy wykazali pozytywny wpływ i obniżenie ryzyka nowotworzenia w jelicie grubym. Wyniki okazały się na tyle optymistyczne (zmniejszenie ryzyka o 18-40%), że postulowano nawet, by pacjentkom z obciążonym wywiadem rodzinnym proponować profilaktycznie antykoncepcję hormonalną.

Z całą pewnością i stanowczością należy podkreślić, że stosowanie hormonów w celu działania antykoncepcyjnego zawsze powinno być przemyślane i rozważne. Cały szereg przeciwwskazań może stosowaniu tych leków przeszkodzić, jednak nie powinny tego robić mity z nimi związane. Tylko opierając się na sprawdzonych badaniach, można określić, jaki wpływ na nasze zdrowie mają zawarte w antykoncepcji substancje. Wbrew opinii pesymistów środki te nie muszą być wyłącznie zagrożeniem dla naszego zdrowia.

Skomentuj artykuł

Fakty i mity dotyczące antykoncepcji HTZ - hormonalna terapia zastępcza