Indywidualny wybór antykoncepcji

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

Indywidualny wybór antykoncepcji

Indywidualny wybór antykoncepcji

Nie od dziś wiadomo, że z lekami należy postępować odpowiedzialnie i uważnie. Każdy z nich, mimo swoich prozdrowotnych właściwości, może stać się szkodliwy w rękach nieostrożnego pacjenta. Stosowanie leków wbrew ich wskazaniom, pomyłki w dawkowaniu, okresie przyjmowania czy ilości mogą mieć nieokreślony i niestety najczęściej negatywny wpływ na zdrowie człowieka. Nie inaczej jest z leczeniem hormonalnym. Czy mówimy o antykoncepcji czy o hormonalnej terapii zastępczej – wskazana jest ostrożność, nadzór lekarza nad leczeniem i stała kontrola wpływu tych leków na ogólny stan zdrowia. Stąd też koniecznością staje się rozmowa i badanie przez ginekologa.

Jak dobrać najlepszy preparat?

Wbrew powszechnej opinii o antykoncepcji, zindywidualizowany wybór najlepszego preparatu dla danej użytkowniczki to spore wyzwanie. Wstępem zawsze powinno być poznanie preferencji kobiety – czego ona sobie „życzy” od leczenia hormonalnego. Priorytetem jest to, na jakiej formie chciałaby się skupić – czy forma antykoncepcji codziennej nie będzie dla niej zbyt kłopotliwa, czy blokada antykoncepcyjna np. na dłużej niż miesiąc, trzy miesiące, rok nie będzie mieszać w jej planach dotyczących macierzyństwa. Następny krok to ocena ryzyka. Szczegółowy wywiad lekarski ma za zadanie wybrać te dane z przeszłości, które mogą okazać się przeciwwskazaniami do stosowania preparatów hormonalnych. Im bardziej szczegółowe informacje tym właściwsza ocena zdrowia. Wiele faktów może się okazać przeszkodą, zwłaszcza te, które wiążą się z epizodami choroby zakrzepowo-zatorowej i to nie tylko u pacjentki, ale i w najbliższej rodzinie. Nie jest tajemnicą, że preparaty hormonalne u stosujących je kobiet mogą nieznacznie, ale jednak, zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Jest to szczególnie ważne u palaczek. Te z nich, powyżej 35 roku życia muszą bardziej uważać na hormony, z których korzystają. Wiele przeciwwskazań potrafi ograniczyć paletę możliwości. Część z pragnących sięgnąć po antykoncepcję ze względu na swój stan zdrowia będzie ograniczona do tabletek jednoskładnikowych (tzw. minipill), dla części z nich do wyboru pozostanie metoda niehormonalna np. wkładka miedziana, a jeszcze inna część będzie musiała zrezygnować z tego środka zapobiegania ciąży.

Obawy przed skutkami ubocznymi stosowania antykoncepcji

Młodej, zdrowej, nie obciążonej chorobami przewlekłymi, niepalącej kobiecie można zaproponować z reguły dowolny preparat i jest spora szansa, że będzie ona z niego zadowolona. Przez zadowolenie rozumieć można stałą metodę zapobiegania ciąży i brak niepokojących działań ubocznych. To czego najbardziej obawiają się początkujące adeptki antykoncepcji to wzrost masy ciała i problemy skórne. Większość preparatów nie spowoduje tego typu dolegliwości i zdobędą zadowolenie użytkowniczki. Istnieją jednak konkretne schorzenia, które dyktują bardzo szczegółowe warunki co do doboru preparatu. Wiele chorób nie pozwala lekkomyślnie wybrać rodzaju tabletek i to właśnie na nich ginekolog powinien skupić się najbardziej. Nie jest tajemnicą, że wiele z preparatów antykoncepcyjnych ma także działanie „pozaantykoncepcyjne”. Dzięki wiedzy o działaniu konkretnego składnika możemy wpływać na inne mechanizmy w ciele kobiety niż tylko na jej płodność. Zależne jest to od wyboru konkretnego gestagenu – czyli składowej tabletki antykoncepcyjnej.

Otyłość jest jednym z czynników dość mocno regulującym wybór antykoncepcji. Poprzez otyłość rozumie się sytuację, kiedy BMI (body mass index) wynosi więcej niż 30. Jeśli masa ciała nie łączy się z dodatkowymi obciążeniami zdrowotnymi jak nadciśnienie czy cukrzyca, to wybór preparatu będzie nieco łatwiejszy. Warto zwrócić uwagę na systemy domaciczne – wkładki antykoncepcyjne. Pomijają one główne problemy wiążące się ze zwiększoną masą ciała. W przypadku tabletek – może to być zbyt „mała” (w stosunku do wagi) dawka leku i tym samym jego dystrybucja w organizmie, jeśli mówimy o plastrze – zbyt słaba przenikalność preparatu przez grubszą tkankę tłuszczową. Niezwykle ostrożnie stosować należy preparaty doustne zwłaszcza w sytuacji, gdy zwiększenie masy ciała, nawet to wpisane w stosowanie hormonów nie jest korzystne dla pacjentki z dużą nadwagą. Niezwykłą ostrożnością należy wykazać się w sytuacji, gdy u kobiety obok otyłości do czynienia mamy także z nadciśnieniem (czasem trudno regulowanym), zaawansowaną cukrzycą czy zaburzeniami w gospodarce tłuszczowej. W razie dołączenia się kłopotów z krzepnięciem prawdopodobnie lekarz wykluczy możliwość korzystania z hormonów.

Cera trądzikowa jest bardzo często zmorą młodych kobiet i potrafi znacząco ograniczyć komfort codziennego funkcjonowania. Wynikająca z nadprodukcji łoju i pobudzenia gruczołów potowych w skórze przypadłość staje się sporym problemem i zmartwieniem. Podkreślić należy z całą stanowczością, że to nie ginekolog powinien leczyć cerę i kłopoty skórne, zatem to nie on powinien w pierwszej kolejności zająć się tym problemem. Konieczny jest tu odpowiedni nadzór dermatologiczny, gdyż nie każdy problem skórny u młodej osoby łączy się z wyższym poziomem androgenów.

Zaburzenia hormonalne u kobiet a stosowanie antykoncepcji

Z pewnością wyzwaniem w wyborze antykoncepcji będzie każda kobieta z zaburzeniami hormonalnymi. Jednym z częstszych u kobiet w wieku prokreacyjnym jest zespół policystycznych jajników. To skomplikowane schorzenie obejmujące zarówno zaburzania w narządzie rodnym jak i zaburzenia metaboliczne (cukrów i tłuszczy) wymaga szczegółowej wiedzy i ostrożności. Nie jest tajemnicą, że w tym schorzeniu ryzyko wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych jest wyjściowo wyższe, stąd też trudniejsza ścieżka wyboru. Stworzony podział pacjentek na PCOS z lub bez komplikacji metabolicznych pomoże dobrać odpowiedni preparat. Tym z nich, którym nie towarzyszą typowe dla PCOS obciążenia można zaproponować „zwykłą”, dla bezpieczeństwa niskodawkową (niższe stężenie etynyloestradiolu) tabletkę antykoncepcyjną. W przypadku nadciśnienia, zaburzeń tłuszczowych, cukrzycy skupić trzeba się na tabletce gestagennej (mini-pill) lub systemach domacicznych. Bezpieczeństwo związane z omijaniem ryzyka schorzeń zakrzepowych jest w tej grupie kobiet priorytetem.

Antykoncepcja w młodym wieku

Nastolatki to pacjentki, którym również należy poświęcić trochę więcej uwagi. To te kobiety, które rozpoczynając swoją przygodę z antykoncepcją wymagają stałego nadzoru nad jej stosowaniem, oceną skuteczności i odpowiedniego postępowania. Wiele informacji dotyczących antykoncepcji będzie dla nich nowe, z wieloma będą musiały sobie poradzić, by móc bezpiecznie z niej korzystać. Z czasem uzyskają pełną kontrolę nad swoją antykoncepcją, ale wymaga to wysiłku i uwagi. Dla nich najlepsza będzie propozycja, która maksymalnie ograniczy możliwość popełnienia błędu. Jeśli wybór padnie na tabletki, warto pomyśleć o dogodnym schemacie ich stosowania. Schemat 21+7 (siedem tabletek placebo) lub 24+4 (cztery tabletki placebo) nie będzie zmuszał do kłopotliwych 7-dniowych przerw (koniecznych w schemacie 21+0). Jeśli brać pod uwagę wygodę i komfort, dobrym wyborem stanie się plaster lub krążek dopochwowy. Ten pierwszy przyklejany na 7 dni lub drugi zakładany do pochwy na 21 dni znosi obowiązek codziennego pamiętania o tabletce. Uwolnienie pacjentki spod tego rygoru spotyka się dużym zadowoleniem.

W dobie nowoczesnej antykoncepcji dla każdej z kobiet zgłaszających chęć jej rozpoczęcia uda się dobrać odpowiedni preparat. Wymaga to rozwagi, wiedzy i oceny wszystkich czynników wpływających na jej zdrowie. Jeśli wróci z zadowoleniem po trzymiesięcznym okresie stosowania danego leku będzie to dowodem na to, że wybór padł na właściwy preparat.

 

VIB/261/05-2019

Skomentuj artykuł

HTZ - hormonalna terapia zastępcza Infekcje pochwy i sromu