Jakie badania robi się w ciąży?

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

Badania ginekologiczne w ciąży

Od dwóch kresek na teście ciążowym po pierwszy krzyk noworodka – ten czas, w którym tworzy się nowe życie, jest niezwykle intensywny. Nadzór nad rozwijającą się ciążą to jeden z najbardziej bogatych w badania i diagnostykę okresów w życiu kobiety. Ma to jedną podstawową zaletę – rzadko kiedy jest ona tak wnikliwie badana. Służyć ma to nie tylko ocenie dobrostanu płodu, ale także ocenie stanu zdrowia przyszłej mamy. W wielu sytuacjach dopiero w ciąży będzie miała szansę dowiedzieć się czegoś o swoim zdrowiu, np. o wczesnych postaciach zaburzeń cukrzycowych czy zaburzeń pracy tarczycy.

Podstawowe badania ginekologiczne w ciąży

Jakie badania robi się w ciąży? Co trzeba zbadać? Jakie badania na początku ciąży są obowiązkowe? Kobieta we wczesnej ciąży zgłaszająca się do ginekologa, z pewnością otrzyma wszystkie najważniejsze informacje. Diagnostyka rozpocznie się od badania ginekologicznego, najczęściej rozszerzonego o USG narządu rodnego. Celem jest potwierdzenie obecności pęcherzyka ciążowego w jamie macicy, a także „wieku” ciąży. Konieczne będzie także wyznaczenie terminu porodu. Można to zrobić według pierwszego dnia ostatniej miesiączki dzięki regule Naegelego. Określa ona datę porodu w sposób następujący:

Termin porodu = pierwszy dzień ostatniej miesiączki + 7 dni - 3 miesiące + 1 rok.

Jeśli jednak miesiączki były nieregularne, to dokładność tego oznaczenia znacznie spada. Korzystniej będzie wówczas ustalić termin porodu wg USG na podstawie wielkości zarodka. Odpowiednie oprogramowanie aparatów do USG podaje liczbę tygodni ciąży według pomiaru CRL (crown to rump length), czyli odległości od „pupy” zarodka do szczytu jego główki. Dokładne określenie czasu trwania ciąży pozwoli zaprojektować kalendarz, według którego konkretne badania w ciąży zostaną wykonane w wyznaczonym czasie.

Jakie badania na początku ciąży należy przeprowadzić?

Jakie jeszcze badania robi się w ciąży? Kolejnym krokiem będzie skierowanie ciężarnej na badania kontrolne z krwi i z moczu. Wachlarz tych badań jest bardzo szeroki – kontroluje się morfologię, badanie ogólne moczu, wirusy zapalenia wątroby, TSH (hormon kierujący pracą tarczycy), wykonuje się serodiagnostykę w kierunku kiły, wyklucza się nosicielstwo wirusa HIV, zachorowania na toksoplazmozę czy różyczkę. Dodatkowo u każdej ciężarnej wykonuje się pomiar glukozy na czczo, a w razie nieprawidłowego wyniku konieczne będzie rozszerzenie tego badania o test obciążenia glukozą (OGTT). Diagnostyka stricte ginekologiczna to głównie cytologia (jeśli była pobrana dłużej niż rok temu) i czystość pochwy. Niezbędne będzie również skierowanie na badania USG prenatalne. To niezwykle ważne USG wykonać należy pomiędzy 11. a 13. tygodniem i 6 dniem ciąży. Warto rozważyć również połączenie tego badania z testem PAPPA – daje to więcej informacji o ciąży i rozwoju płodu. W teście tym pobiera się dwa białka (białko ciążowe A i wolne beta hCG) z krwi ciężarnej, a ich poziomy, obniżone lub zawyżone, mogą informować o wyższym ryzyku wady genetycznej u płodu.

Po 13. tygodniu ciąży i wykonaniu USG prenatalnego w zasadzie kończy się niezwykle intensywny czas wczesnej diagnostyki ciążowej pierwszego trymestru. Na każdą kolejną wizytę, planowaną najczęściej co 4 tygodnie, ciężarna powinna wykonywać systematycznie morfologię krwi i badanie ogólne moczu.

Badania USG, uznawane za jedne z najważniejszych w ciąży, czekają na ciężarną także w kolejnych dwóch trymestrach. „Połówkowe”, „serduszkowe”, „anatomiczne”, „drugie duże” USG wykonać trzeba pomiędzy 18. a 22. tygodniem. Przeróżne nazwy, które przylgnęły do tego badania, tłumaczą jego naturę – uwagę przykuwa wtedy dokładna ocena anatomii płodu, w szczególności serca. To nieprzypadkowy moment na taką ocenę – płód jest już na tyle duży, że swobodnie można prześledzić budowę serca, oznaczyć naczynia z niego wychodzące, ocenić zastawki i potwierdzić prawidłową jego pracę.

Jakie badania w ciąży należy jeszcze wykonać? Okres pomiędzy 24. a 28. tygodniem to czas na test obciążenia glukozą. Polega on na przyjęciu słodkiego płynu (w wodzie rozpuszcza się specjalnie przygotowany roztwór 75-gramowej glukozy). Pomiar glikemii na czczo, po godzinie i po dwóch godzinach od wypicia tej mieszanki ma za zadanie określić metabolizm glukozy u ciężarnej. W przypadku zawyżonych wyników powinna zostać skierowana do ośrodków referencyjnych. Otrzyma tam glukometr, zalecenia co do diety cukrzycowej i zasad pomiarów cukru. Rozpoznanie cukrzycy ciążowej najczęściej skutkuje „tylko” wprowadzeniem odpowiedniej diety. Jest to jednak niezwykle istotne dla rozwijającego się dziecka, by glikemie (zawartość glukozy we krwi) były utrzymywane na odpowiednim poziomie.

W skład badań wykonywanych w II trymestrze powinien się także wchodzić posiew moczu. Badanie wynika z zasady, że u każdej ciężarnej bezobjawowa bakteriuria (obecność bakterii w moczu bez towarzyszących objawów infekcji) wymaga leczenia (w przypadku kobiety niebędącej w ciąży nie jest konieczne leczenie).

Kolejna diagnostyka ultrasonograficzna czeka na przyszłą mamę w okolicy 30. – 32. tygodnia ciąży. Celem tego badania będzie potwierdzenie prawidłowo rozwijającego się dziecka, biometria płodu (pomiary głowy, brzuszka i kości udowej), kontrola ilości wód płodowych, często również ocena długości szyjki macicy. Badanie to kończy ocenę anatomii płodu.

Jakie badania robi się na końcu ciąży? Ostatnim etapem przygotowań do porodu będzie diagnostyka przewidziana na III trymestr ciąży. Na pewno u każdej ciężarnej wykonany zostanie posiew z pochwy i z odbytu w kierunku bakterii Streptococcus agalactiae. Obecność tego paciorkowca wymaga zastosowania antybiotykoterapii w trakcie porodu. Podanie odpowiedniej dawki leku zabezpieczy przed przeniesieniem infekcji w razie porodu naturalnego. Obecność tej bakterii nie zobowiązuje do leczenia w ciąży, ale wymaga profilaktyki okołoporodowej. Do porodu w większości szpitali konieczne będzie powtórzenie niektórych badań wirusologicznych – zalecane są ponowne oznaczenia przeciwciał anty-HIV, kiły (WR lub VDRL) i wirusów zapalenia wątroby (B i C).

Od „dwóch kresek” do porodu

Ciężarna gotowa do porodu zgłasza się z kompletem badań do szpitala w przypadku wystąpienia regularnej czynności skurczowej czy odejścia wód płodowych. Prawidłowo nadzorowany rozwój dziecka pozwala spokojnie obserwować jego podróż z brzucha na świat. Pierwszy krzyk noworodka to jeden z najwspanialszych cudów na świecie.

VIB/222/06-2018

Skomentuj artykuł

Jaka antykoncepcja będzie dla mnie najlepsza? Jakie metody antykoncepcji wybieramy?