Nadciśnienie tętnicze a ciąża

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

Obecnie, mimo dostępu do wiedzy, doświadczenia i technologii XXI wieku, ludzkość coraz częściej zmaga się z występującymi chorobami cywilizacyjnymi. Obok otyłości i cukrzycy schorzeniem często diagnozowanym również u młodych osób jest nadciśnienie tętnicze. Podwyższone wartości ciśnienia tętniczego wpływać mogą na cały organizm i mieć destrukcyjny wpływ na szereg narządów. Dzieje się tak najczęściej, gdy choroba jest błędnie zdiagnozowana, źle kontrolowana lub leczona. Czy może mieć ona wpływ na ciężarną i rozwój prenatalny jej dziecka?
Nadciśnienie tętnicze nie pozostaje bez wpływu na ciążę i jej rozwój. Odpowiednio szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia z pewnością będzie miało pozytywny wpływ na szereg czynników determinujących rozwój płodu. Nadciśnienie skojarzone z ciążą dzieli się na:

  • nadciśnienie tętnicze ciążowe – może wystąpić po 20 tygodniu ciąży i ulec normalizacji do 12 tygodni po porodzie. Rozpoznanie dotyczy zwyżki ciśnienia tętniczego krwi do wysokości 140 mm Hg ciśnienia skurczowego i/lub 90 mm Hg ciśnienia rozkurczowego (lub powyżej).
  • nadciśnienie tętnicze przewlekłe – to nadciśnienie rozpoznane przed ciążą lub przed ukończonym 20 tygodniem ciąży i utrzymujące się dłużej niż 12 tygodni po porodzie.
  • stan przedrzucawkowy – to połączenie wysokich wartości ciśnienia tętniczego (≥140/90 mm Hg) i dodatkowo:
  • zwiększonej zawartości białka w próbce moczu;
  • niewydolności nerek;
  • zaburzenia funkcji wątroby;
  • zaburzenia neurologicznego;
  • zaburzenia krzepliwości krwi;
  • zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu.

W każdej chorobie towarzyszącej ciąży kluczowe jest jak najszybsze wdrożenie leczenia, jego kontrola, ewentualna modyfikacja sposobu terapii i przemyślane działania w przypadku braku skuteczności prowadzonej kuracji. Stąd też w trakcie każdej wizyty ciężarna koniecznie powinna mieć zmierzone ciśnienie. Pamiętać należy jednak o pewnych zasadach rządzących wiarygodnym pomiarem ciśnienia tętniczego. Podstawowe zasady pomiaru to:

  • kontrola o stałych porach – ułatwia to porównanie zmieniających się wartości ciśnienia;
  • kontrola w tych samych warunkach – wyklucza to m.in. wpływ czynników stresogennych czy hałasu na pomiar;
  • kontrola po chwili odpoczynku – należy odczekać około 5-10 minut od zakończenia codziennych czynności;
  • kontrola na tej samej ręce;
  • kontrola przed przyjęciem leków;
  • nie kontrolować ciśnienia zaraz po jedzeniu;
  • nie kontrolować zaraz po paleniu tytoniu. 

Odpowiednia wiedza dotycząca kontroli ciśnienia pozwoli uniknąć pomyłek i stresu związanego z samym pomiarem. Rzecz jasna w każdej sytuacji, w której pomiar wyjdzie nieprawidłowy, należy go powtórzyć za 10-15 min. W razie kolejnego wyniku podwyższonego ciśnienia należy skonsultować się z lekarzem. W zależności od tego, kiedy stwierdzono nieprawidłowy pomiar ciśnienia, kobieta otrzyma odpowiednie zalecenia od swego lekarza:

  • w I trymestrze ciąży – całodobowa kontrola ciśnienia tętniczego w warunkach domowych;
  • po 20 tygodniu ciąży – całodobowa kontrola ciśnienia tętniczego minimum 4 razy na dobę i dodatkowo:
  • badania biochemiczne krwi i moczu ciężarnej,
  • badania ultrasonograficznego płodu.

Leczenie nadciśnienia tętniczego w ciąży zawsze powinno być skonsultowane z lekarzem. Często się zdarza, że w przypadku źle kontrolowanych wartości ginekolog i internista łączą swoje siły. Istotne jest to zwłaszcza wtedy, gdy kobieta chorująca na nadciśnienie przed ciążą otrzymuje leki, które będą przeciwwskazane, jeśli dojdzie do zapłodnienia. Są to przede wszystkim leki z grupy inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE inhibitory) i sartany. Przygotowanie do ciąży polega zatem na dostosowaniu leków i ocenie ich skuteczności. Nowe leki bezpieczne dla płodu w większości przypadków wystarczą, by ciśnienie tętnicze trzymać w ryzach.

Lekiem pierwszego rzutu w leczeniu nadciśnienia jest metyldopa. Stosowanie tego leku nie zagraża płodowi (kategoria B bezpieczeństwa wg FDA), a dawki przyjmowane w formie tabletek dają kobiecie wygodę stosowania.  Zdecydowana większość ciężarnych reaguje na ten sposób leczenia szybkim unormowaniem ciśnienia i łatwością jego kontrolowania. Pamiętać należy jednak o tym, że w przypadku zwyżek wartości ciśnienia (mimo stosowanego leczenia) do wartości >150/100 mm Hg, należy bezwzględnie zasięgnąć opinii lekarza. W żadnym razie nie należy samodzielnie modyfikować dawkowania, gdyż grozić to może dysregulacją ciśnienia, a w konsekwencji niedociśnieniem lub bardzo wysokim nadciśnieniem.

W przypadku wystąpienia stanu przedrzucawkowego ciężarna powinna zgłosić się do szpitala, gdyż dalsze zwiększenie wartości ciśnień może być niebezpieczne zarówno dla niej, jak i dla dziecka. Hospitalizacja będzie koniecznością również wtedy, gdy w badaniach USG stwierdzone zostanie spowolnienie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu. Zasadne jest wtedy pytanie, czy dalsze utrzymywanie dziecka w brzuchu jest dla niego korzystne? Łącząc te wszystkie czynniki, może się okazać wręcz koniecznością wcześniejsze zakończenie ciąży. Jakkolwiek poród naturalny nie jest przeciwwskazany przy nadciśnieniu, to sam jego przebieg musi być nadzorowany pod kątem zwyżek wartości ciśnienia. W razie wysokich wartości ciśnienia nieulegających normalizacji mimo leczenia, zasadne może się stać rozwiązanie ciąży poprzez cięcie cesarskie. Stąd też tak ważne w określonych sytuacjach jest to, by ciężarna pozostawała na oddziale szpitalnym w celu ciągłej obserwacji.

Znakomita większość kobiet przejdzie ciążę bez większego problemu, nawet jeśli wikła ją nadciśnienie tętnicze. Są to najczęściej ciężarne, które dzięki świadomości swojej choroby i jej ewentualnych konsekwencji, uczestniczą aktywnie w leczeniu, poddają się wskazówkom lekarzy i skrzętnie wykonują ich zalecenia. Dbanie o podstawową zasadę, jaką jest prawidłowa kontrola ciśnienia i niedopuszczanie do jego dużych wahań sprawi, że ciężarna szczęśliwie urodzi zdrowego noworodka. 

Skomentuj artykuł

Muszę iść do ginekologa Nadżerka szyjki macicy