Przyczyny niepłodności u kobiet i mężczyzn

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

Przyczyny nieplodności

Co powoduje niepłodność u kobiet i mężczyzn?

Problemem zdrowotnym wysuwającym się na jedno z pierwszych miejsc w obecnych statystykach, który jednoznacznie negatywnie wpływa na zdrowie zarówno fizyczne jak i psychiczne jest niepłodność. Choć może się to wydać zaskakujące, dotyczyć może ona nawet jednej na pięć par starających się o potomstwo. Ze względu na to, że zagadnienie to staje się z roku na rok coraz częściej obserwowane, WHO nazwało niepłodność chorobą społeczną. Co powoduje tak drastycznie wysoki odsetek partnerów walczących o zajście w ciążę? Czy potrafimy odpowiednio diagnozować i leczyć przyczyny niepłodności?

Powody niepłodności

Nie sposób na początku nie wspomnieć o niezwykle istotnej rzeczy, mianowicie o częstości występowania niepłodności kobiecej i męskiej. Wielu z nieświadomych niczego mężczyzn śmiało uznaje, że to w większości przypadków kobieta jest „winna”. Nic bardziej mylnego. Według najnowszych doniesień w 40% przypadków występują zaburzenia płodności u kobiety i tyle samo u mężczyzn. Pozostałe 20% to przypadki idiopatyczne – mimo zaawansowanych technologii, jakimi dysponują centra leczenia niepłodności, nie udaje się określić jednoznacznie przyczyny niepłodności.

Pogrupowanie problemów zdrowotnych mogących wpływać na płodność partnerów to niełatwe zadanie. Czynników regulujących możliwość zajścia w upragnioną ciążę, jest bardzo dużo, a kolejne doniesienia naukowe dodają do tego zbioru kolejne składowe. W zasadzie każdy aspekt naszego postępowania, zdrowia, chorób współistniejących może mieć większy lub mniejszy, bezpośredni lub pośredni wpływ na indeks płodności.

Przyczyny niepłodności u kobiet

  • Czynniki anatomiczne

Prawidłowo zbudowany narząd rodny ma zapewnić skuteczne zapłodnienie, zagnieżdżenie zarodka w jamie macicy, donoszenie ciąży i udany poród. Wiele z zaburzeń dotyczących budowy poszczególnych jego części utrudnia lub wręcz uniemożliwia zajście w ciążę. Częściej problem ten dotyka kobiety i wiąże się pierwotnie z genetycznymi zaburzeniami rozwoju narządów lub wtórnie jest wynikiem np. nawracających zapaleń w obrębie miednicy mniejszej.

Rozwój i dojrzewanie do płodności narządu rodnego to proces bardzo skomplikowany i nawet niewielki czynnik uszkadzający może mieć na niego duży wpływ. Zmiana budowy macicy oraz odmienności anatomiczne dotyczące szyjki macicy czy jajowodów to niekiedy problem nie do pokonania w walce o macierzyństwo. Na szczęście są to dość rzadkie malformacje i jako takie stanowią tylko niewielki odsetek czynników ograniczających płodność.

To, co na pewno warto mieć na względzie, to możliwe zmiany w obrębie całej miednicy mniejszej będące konsekwencją zapaleń w tej okolicy. Zniekształcenia jajowodów, struktur niezwykle delikatnych, o kardynalnym znaczeniu dla procesu zapłodnienia, zdecydowanie częściej pojawiają się u tych kobiet, które w wieku prokreacyjnym mają skłonność do nawrotów zapalenia miednicy mniejszej.  

A co jeszcze może być przyczyną niepłodności?

  • Czynniki hormonalne

Układ rządzący płodnością kobiet i mężczyzn zależy od równowagi hormonalnej. To jedna z najbardziej zawiłych sieci powiązań i zależności. Narządy nadrzędne, takie jak podwzgórze i przysadka, oraz narządy docelowe, czyli jajniki i jądra, to przykład na to jak wspaniała jest matka natura. Jednak im bardziej rozbudowany i misterny układ, tym więcej jego składowych może ulec zaburzeniom. Najczęstszymi kłopotami, z którymi przyjdzie zmierzyć się parze, są zaburzenia miesiączkowania z brakiem owulacji, zespół policystycznych jajników (PCOS) i najtrudniejsza w zdiagnozowaniu endometrioza.

Jakie jeszcze są powody niepłodności u kobiet?

Układ hormonalny z reguły pozostaje w równowadze. Wymienione powyżej choroby przez wpływ na jajnik (brak jajeczkowania, grubsza osłonka jajnika, utrudniona owulacja w PCOS) czy rozplem komórek błony śluzowej macicy poza jej jamę (endometrioza) znacznie obniżają zdolności prokreacyjne. W tym zestawieniu brak jajeczkowania wydaje się dość błahym problemem. Pozostałe mając bezpośredni wpływ na części składowe biorące bezpośredni udział w zapłodnieniu, tym samym sieją więcej zniszczenia i kłopotów. Zrosty w jamie brzusznej, stwierdzone w laparoskopii diagnostycznej, mogą powodować zniekształcenia jajowodów, czyniąc je niedrożnymi. Naraża to pacjentkę na problemy z zajściem w ciążę. Dodatkowo, przy udanym zapłodnieniu dysfunkcyjny jajowód może stać się przyczyną wystąpienia ciąży pozamacicznej.

Powody niepłodności u mężczyzn

Każdej parze, która współżyje od roku i nie uzyskuje w ten sposób potomstwa, zaleca się kontrolę u ginekologa. W trakcie takiej wizyty pacjenci (takie spotkanie dotyczy zarówno kobiety, jak i mężczyzny) dowiedzą się o procesie diagnostycznym i możliwościach terapeutycznych. Ważne, by odpowiednio przedstawić to zagadnienie, by nikt nie wyszedł z gabinetu bardziej „winny”. Zrozumiałe wydaje się także to, że pierwszy ruch należy do mężczyzny. Już jedno badanie nasienia pozwoli stwierdzić, czy to właśnie nie partnerem powinniśmy się najpierw zaopiekować.

Na jakość nasienia wpływa wiele czynników wynikających z codziennych czynności, diety, wysiłku fizycznego, używek. Niepokojącym trendem jest stałe pogarszanie się jego jakości. Pozostaje to w bezpośrednim związku z zanieczyszczeniem środowiska, stosowaniem przeróżnych diet i używek (zwłaszcza nikotyny i alkoholu), a także brakiem aktywności fizycznej. Odbija się to w bardzo negatywny sposób na stan plemników.

Co jeszcze powoduje niepłodność mężczyzn?

Podobnie jak u kobiet wady anatomiczne, choć niezbyt częste, mogą silnie negatywnie wpływać na zdolność rozrodu u mężczyzn. Zwłaszcza skąpoobjawowo przebiegające schorzenie pod postacią żylaków powrózka nasiennego jest jednym z poważnych przeciwników. Z roku na rok wartości charakterystyczne dla nasienia (liczba żywych plemników, liczba plemników o prawidłowej budowie, liczba plemników zdolnych do przemieszczania się) ulegają stałemu obniżaniu. W związku z tym musiały ulec znacznemu obniżeniu także i normy.

Celem przetrwania jest nasza zdolność do posiadania potomstwa, nieodpowiednie i niezdrowe postępowanie może tylko przysporzyć kłopotów.

Zdrowie prokreacyjne

Każda para w wieku prokreacyjnym i planująca potomstwo otrzyma odpowiednie zalecenia od swojego lekarza ginekologa. Omijanie czynników destrukcyjnych, a wzmacnianie czynników korzystnych dla potencjału prokreacyjnego to główne zadanie przyszłych rodziców. Nie jest ono gwarantem powodzenia i uniknięcia przyczyn niepłodności, ale znacząco zwiększa szansę na upragnione dziecko.

VIB/235/09-2018

Skomentuj artykuł

Przed przepisaniem antykoncepcji hormonalnej - wywiad Przygotowania do ciąży