Torbiele jajników

Wydrukowano z portalu
21 plus 7

Jednymi z najczęstszych zmian stwierdzanych w obrębie jajników są torbiele. Szereg niepokojących objawów kieruje pacjentkę do ginekologa, a ten – w badaniu palpacyjnym wspartym obrazowaniem ultrasonograficznym – stwierdzić może obraz sugerujący torbielowatą zmianę jajnika. Co dalej? Czy w każdej sytuacji istnieje niebezpieczeństwo dla zdrowia pacjentki?

Torbiel to nic innego jak otorbiony (stąd nazwa) zbiornik płynu o średnicy powyżej 40 mm. Ważną cechą charakterystyczną torbieli, która pozwala zakwalifikować określoną zmianę do danej grupy, jest zawartość zmiany:

Torbiele proste (czynnościowe) – zawartość takich torbieli to przejrzysty surowiczy płyn. Powstanie tego typu zmian jest związane z niepękniętym pęcherzykiem Graafa podczas owulacji. Określane są one jako czynnościowe, gdyż wynikają z przemian zachodzących w jajniku w trakcie cyklu miesiączkowego. Skutkuje to tym, że w trakcie cyklu, często po miesiączce, torbiele te samoistnie zanikają (wchłaniają się).

Torbiele endometrialne („czekoladowe”) – zmiany te powstają najczęściej w przebiegu endometriozy, a ich zawartość to gęsta, brązowa treść o kremowej konsystencji.

Torbiele skórzaste (dermoidy ) – to zmiany jajnika, których obrazem charakterystycznym jest torbiel wypełniona gęstą treścią. Zawartość torbieli bywa przeróżna – od włosów, łoju, nawet po zęby. Ta zaskakująca zawartość wynika z tego, że jej różnicowanie bierze się z tkanek embrionalnych odpowiedzialnych za wykształcenie różnych tkanek ciała człowieka.

Postępowaniem, które proponuje się pacjentce, jest dokładna i szczegółowa diagnostyka, również pod kątem onkologicznym danej zmiany i ewentualne leczenie, farmakologiczne bądź chirurgiczne.

Diagnostyka:

USG

Badanie USG jest podstawowym narzędziem diagnostycznym w przypadku torbieli jajników. Pozwala jednocześnie i w prosty sposób ustalić wiele cech charakterystycznych danej zmiany – lokalizację, wielkości, typ zawartości, tempo wzrostu, zmiany wewnątrz torbieli (np. lite wtręty). W razie potrzeby jest to badanie szeroko dostępne i powtarzalne, co z pewnością jest jego zaletą w przypadku tego typu zmian.

CT i MRI

Tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny jest specjalistycznym rozszerzeniem diagnostyki obrazowej. Badania te mogą zostać wykorzystane w przypadku podejrzeniu zmian o nie do końca wyjaśnionym w USG charakterze bądź nieznanym lub trudnym do określenia punkcie wyjścia w przypadku zmian o dużych wymiarach.


Ca125

To badanie z krwi oznaczające stężenie białka będącego markerem nowotworowym, którego stężenie rośnie w przypadku raka jajnika. Jest to przydatny i często stosowany sposób rozszerzenia diagnostyki zmian jajników, choć niepozbawiony wad. W przypadku jego niskich wartości ryzyko onkologiczne jest najczęściej niskie. W razie wyników podwyższonych należy pamiętać o tym, że taki stan może mieć miejsce również w przypadku innych schorzeń ginekologicznych. Wartości ca125 będą wyższe od normy w przypadku: mięśniaków macicy, ciąży pozamacicznej, stanów zapalnych miednicy mniejszej, endometriozy, w czasie miesiączki. Mylące mogą być również wykraczające poza normę wyniki, gdy u pacjentki współwystępuje szereg schorzeń internistycznych takich jak niewydolność serca, choroby wątroby, zapalenie płuc, choroby tkanki łącznej, cukrzyca. Marker ten powinien być raczej podpowiedzią w dalszej diagnostyce niż badaniem przesądzającym rozpoznanie.

Leczenie

W wielu przypadkach leczenie dokonuje się w naturalny sposób – w czasie cyklu miesiączkowego torbiele zanikają (pękają lub wchłaniają się), co wymaga zarówno od lekarza, jak i od pacjentki odpowiednio dużo cierpliwości. Na szczęście większość torbieli „leczy” się w ten sposób – zdecydowana większość jest rozpoznawana jako torbiele czynnościowe.
Jeśli torbiel nie zanika, a diagnostyka nie wykazała niepokojących objawów mogących sugerować proces onkologiczny, można podjąć próbę leczenia farmakologicznego – odpowiednio dobrana i w odpowiednim schemacie stosowana antykoncepcja hormonalna potrafi zmiany jajnika zmniejszyć lub spowodować ich zanik.

Często jednak to leczenie nie zdaje egzaminu, co powoduje konieczność skłonienia się ku działaniu operacyjnemu. Najnowocześniejsza laparoskopia umożliwia usunięcie zmiany z pobraniem możliwie jak najmniejszej ilości tkanki jajnika lub jajowodu. Założeniem jest zawsze operacja jak najbardziej oszczędna, szczególnie u młodych pacjentek, które nie rodziły.
Z najpoważniejszymi rozpoznaniami zmian nowotworowych łączy się zawsze poważna i rozległa operacja zmuszająca do usunięcia całego narządu rodnego. Zapadalność na raka jajnika wynosi w Polsce według najnowszych danych statystycznych 11,2/100 000 kobiet. Co roku w Polsce rozpoznaje się ok. 3000 przypadków tej choroby. Niezwykle istotny jest fakt, że nie istnieje badanie przesiewowe w kierunku raka jajnika. Tylko częsta i systematyczna kontrola ginekologiczna może naprowadzić lekarza na zmiany jajnika wymagające diagnostyki i ewentualnie leczenia.

Schorzenia ginekologiczne w przypadku zmian jajnika, czy to torbieli czy innych guzów, potwierdzają tezę, że stała i systematyczna kontrola pozwoli odpowiednio wcześnie wykryć zmianę i wdrożyć prawidłowe leczenie. Fakt, że zmiany te często nie są dla pacjentki bolesne, nie powinny być usprawiedliwieniem do zbyt rzadkich wizyt kontrolnych. U ginekologa leczenie przypominać może to, które przechodzimy u stomatologa – niewielki, szybko wykryty ubytek można szybko wyleczyć, bez konieczności długiego i bolesnego borowania.

Skomentuj artykuł

Testy prenatalne w ciąży USG - badania ciążowe